Dünya gezegenindeki çocuklardan selamlar.
...uzayın dünya dışı sakinlerine Kanada hükûmeti
ve halkının selamlarını sunuyoruz.
Benim bakış açıma göre, dünya dışı yaşam arayışı,
özellikle de dünya dışı zekâ arayışı,
en önemli felsefi, bilimsel ve insani sorulardan biridir.
CARL SAGAN ASTRONOM, KOZMOLOG, ASTROFİZİKÇİ
YAZAR VE BİLİM EĞİTMENİ 1934 - 1996
Ancak, bu sorunun yanıtını arayışımızda daha yolun başındayız.
Kozmostaki komşularımıza
bir kart gönderme fikri Carl Sagan'ındı.
Uzayın devasa derinliğinde
hiçbir komşumuzla tanışmadığımızdan,
zamanının ötesinde bir fikirdi.
Hâlâ tanışmış değiliz, ama her gün daha da yaklaşıyoruz.
DÜNYA'NIN SESLERİ
Gönderdiğimiz bu selam yalnızca sözcükler ve görüntülerden oluşmuyor,
değerli gezegenimizin sesleri ve müziğiyle dolup taşıyordu.
BİRİNCİ YÜZ - NASA AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ - DÜNYA
Bu, yıldızlar arası denizin derinliklerine gönderilmiş
ve hâlâ bilinmezliğe doğru
saniyede 17 km hızla yol alan,
şişeye koyduğumuz bir mesajdı.
Sagan'ın deyişiyle, "Dünyamızı kayda değer kılan,
sorularımızın cesareti
ve yanıtlarımızın derinliğidir."
Olağanüstü kanıtlarla desteklendiği sürece
olağanüstü iddialarda bulunmaktan korkmazdı.
Şişedeki mesajımızı bulan bir uzaylıdan
haber almamıza daha çok zaman olabilir.
İşte bu nedenle, bugün orada bir yerdeki canlıları beklemeyip
canlıları arayışa çıkacağız.
Buradan başlayabiliriz.
Hawaii'deki Mauna Kea'nın tepesinde bulunan,
açık gece göğünü tarayan W. M. Keck Rasathanesi'nden.
Carl Sagan, kâşiflerin ezelden beri bildiği şeyi biliyordu;
komşularımızı ne kadar iyi anlarsak
kendimizi ve evrendeki yerimizi
o kadar iyi anlayabiliriz.
Sagan'ın vizyonunu, Cornell Üniversitesindeki Carl Sagan Enstitüsü direktörü Lisa Kaltenegger'den daha iyi kimse anlayamaz.
Carl Sagan ve bilime olan yaklaşımı bana ilham verdi.
Bu heyecan verici evrendeki yerimizi anlamak için
geliştirdiğimiz araçları oluştururken astronomi, kimya,
biyoloji, mühendislik
ve daha pek çok bilim dalını kullanıyoruz.
Voyager uzay aracı güneş sistemimizi terk etmeden önce
kayda değer keşiflerde bulundu.
Uzayda hayatı ararken
daha açık görüşlü olmamız gerektiğini bize kanıtladı.
1980'de Voyager, hidrojen ve helyum fırtınalarından oluşan kızgın bir küre olan Satürn'e ulaştı.
Orada canlı bulma şansı pek yoktu.
Voyager, ardından Satürn'ün 62 uydusundan birine yöneldi.
Satürn'ün en büyük uydularından biri olan Titan'ın
yakından ilk fotoğraflarını yakaladı.
Görüntüledikleri astronomları şaşkına çevirdi.
Titan'ın atmosferi çok yoğundu ve neredeyse tamamen azottan oluşuyordu.
24 yıl sonra, Cassini sondası daha fazlasını ortaya çıkardı.
Yüzeyde, aminoasit ve proteinlerin yapı taşları olan
hidrokarbonlardan oluşan devasa göller keşfetti.
Cassini gökyüzündeki yolculuğuna devam etti
ve donmuş uydu Enseladus'u buldu.
Bu uydu görünüşte tamamen donmuş ve katıydı
ve ölü bir buz küresi gibiydi.
Ancak Güney Kutbu'nda inanılmaz bir şey,
buz kaplı yüzeydeki çatlaklardan
püsküren su gayzerleri keşfedildi.
Enseladus'un donmuş yüzeyinin altında sıvı sudan oluşan bir okyanus vardı.
Dünya gezegeni, eskiden sanıldığı gibi
suyu tekeline almış durumda değil.
Dünya'da su hayatın anahtarıdır.
Gezegenimizde su bolca bulunur ve her hayvan, her bitki,
her canlı hayatta kalmak için suya muhtaçtır.
Hayat denizlerden doğmuştur.
Su varlığın yaşam kaynağıdır.
Dünya'da, sıvı su hem içinde yaşayanlar
hem de dışında yaşayanlar için büyük öneme sahiptir.
Hayatın oluşabileceği uzaydaki dünyaları ararken
sıvı suyun varlığı önemli bir ipucudur.
Eğer bir gezegende sıvı su varsa hayat için bir şans da vardır.
İlk olarak Polinezyalı denizciler tarafından keşfedilen Hawaii,
Pasifik'teki en izole takımadalardan biridir.
Bu adalar yüzeye çıkan magmanın
dağlar hâlinde soğumasıyla oluşmuştur.
Lavın her yeni uzantısı,
denizin hem üstünde hem de altında baş döndürücü bir çeşitlilikteki
bitki ve hayvana ev sahipliği eder.
25.000'i aşkın canlı türü,
burayı en dinamik canlı habitatlarından biri haline getirir.
Âdeta hayatın dayanıklılığına adanmış yaşayan bir laboratuvardır.
Biyolog Chris Johns,
Hawaii'nin faunasını ve florasını son derece iyi biliyor.
Aralarında hayatta kalma çabasının
en uç noktalarını sergileyen inanılmaz örnekler de bulunuyor.
Volkanik kayadan çorak bir düzlük.
Burası hayat izlerini bulmak için ilk bakılacak yerlerden biri değil.
Ama tam da burada, doğa birkaç sürpriz gizlemiş durumda.
Bu lav tünelleri kilometrelerce uzanıyor.
Bu tüneller, yukarıda sertleşmiş yer kabuğunun altında, antik çağda
gerçekleşen bir volkanik patlamadan sonra oluşmuş.
Burası muhteşem. Hawaii'nin hiç görmediğim, yepyeni bir yüzü.
Gözden uzak, gizli bir Hawaii.
Soldan devam et.
Biraz ileride.
Bu ters yüz edilmiş yerde,
olağanüstü Ohia ağacının köklerini görebilmek için yukarı bakmalısınız.
Parıltılı mücevherler
gibi sarkan bu kökler nefes kesici güzellikte.
Evet, buradaki bazı mikro yapıları inceleyebiliriz.
Parlamalarının sebebi,
rutubetli havanın yoğunlaşmasıyla oluşan
nem nedeniyle suyla kaplı olmaları.
Hayatın devam etmesi için suya ihtiyacı var;
ancak Ohia ağacı hayatın suyu bulmak için ne kadar
yaratıcı olabildiğinin bir kanıtı.
-Burada veri toplayabiliriz. -Evet.
Burası Maui adasındaki Haleakala Vadisi.
NASA, Mars keşif araçlarını Kızıl Gezegen'e göndermeden önce
bu gibi yabancı arazileri kullanıyor.
Buradaki toprak cüruftan oluşuyor.
Rakım 1,6 kilometreden fazla,
havaysa kuru, güneşli,
rüzgarlı ve dondurucu.
Doğa Ana'nın işinin burada çok zor olduğunu düşünebilirsiniz.
Bu Haleakala gümüş kılıcı.
Geniş yaprakları suyu depoluyor, üzerindeki küçük kılcal uzantılarsa
kuru havada bulunan nemi yakalıyor
ve köklerine doğru sıvı su olarak gönderiyor.
Su, sıvı hâlde, rüzgârda taşınarak,
veya arazi üzerinde ilerleyerek
Dünya'yı hayat için zengin bir cennet haline getiriyor.
Su, bir tutam karbon
ve biraz da güneş enerjisi...
İşte bunlar hayatın ortaya çıkması için gereken basit malzemeler.
Bu denizaltı dünyasının kanyonlarında
güneş ışığı yok ve su basıncı da
kelimenin tam anlamıyla kemik kırabilecek cinsten.
Yine de,
yüzeyin 1,6 kilometreden daha da derinlerinde
hayat yeşermeyi başarıyor.
Bu hidrotermal bacalardan, Dünya'nın çekirdeğinden
ısı ve mineraller çıkıyor.
Siyah bacalar denen bu yapılardan bizim için zehirli ve kötü kokan
kükürt bulutları yükseliyor.
Ancak burada büyüyen derin deniz bakterileri için
kükürt besleyici ve yararlı bir besin kaynağı.
Hayat karanlıkta, Dünya'nın yüksek basınçlı karanlığında yeşerebiliyorsa
neden diğer okyanuslarda da yeşermesin?
Mesela Enseladus okyanuslarında.
Uzayda hayat işaretleri bulmak için
yıllarca güneş sistemimizdeki gezegenleri aradık.
Ama yalnız olmadığımızın kanıtını belki de bir uyduda bulacağız.
Bazı uydularda hayatın tüm gereksinimleri bulunuyor;
su, karbon ve enerji.
Enerji güneşten veya volkanlardan değil,
buzla kaplı bir kabuğun derinliklerine gizlenmiş ve Satürn'ün inanılmaz çekimiyle
sürüklenen devasa gelgitlerden sağlanıyor.
Bir sonraki durak gaz devi Jüpiter'in uyduları.
Ganymede,
güneş sisteminin en büyük uydusu.
Bu koca oğlanın buzla kaplı kabuğunun altında
inanılmaz bir sürpriz yatıyor.
Belki de Dünya'daki tüm okyanuslarda olduğundan daha fazla tuzlu su var burada.
Peki ya komşumuz Mars'ın yüzeyinde bizi neler bekliyor?
Kızıl Gezegen'in yüzey toprağını
gösteren bu gerçek görüntüler
Mars Yörünge Kaşifi tarafından yakalandı.
NASA keşif aracı Curiosity,
bu kızıl topraktan ilk örnek aldığında,
jeologlar örneğin şaşırtıcı biçimde tanıdık olduğunu
ve Hawaii'deki toprağa benzediğini düşündüler.
Mars'ın kutuplarında donmuş hâlde ve daha fazlası toprağın altında
son derece büyük miktarda su bulunuyor.
Su, karbon ve güneş enerjisi;
yani hayatın temel bileşenleri burada mevcut.
İşte bu nedenle biyologlar,
Mars'ta hayat bulmanın şaşırtıcı olmayacağını düşünüyor.
Uzay gemileri ve ışın tabancaları olan canlılar değil belki
ama yine de heyecan verici, mikroskobik ve son derece gerçek bir hayat.
Bu canlılar aşırı sıcaklıklara
ve uzaydan durmaksızın gelen
radyasyon bombardımanına karşı dirençli olmalılar.
Gezegenimizin manyetik alanı ve kalın atmosferi,
ölümcül kozmik radyasyondan bizi büyük ölçüde koruyor.
Biz insanlar Mars'a ulaştığımızda,
hayatta kalabilmek için teknolojinin nimetlerine ihtiyacımız olacak.
Ancak Dünya'nın bazı sakinleri,
Kızıl Gezegen'de yaşayıp gelişebilir.
Su ayısı veya tardigrad, üstün hayatta kalma uzmanlarının
mükemmel bir örneği.
Tıpkı küçücük bir su Bear Grylls'i gibi.
En zor testlerden birinde, bu dayanıklı ufaklıklar
uzayın donmuş boşluğuna fırlatıldılar
ve şiddetli kozmik radyasyona maruz kaldılar.
Bu radyasyon insanlar için zararlı olsa da su ayıları için değil.
Hayatın var olma azmi her an karşımıza çıkıyor.
Belki güneş sisteminde de hayat fark ettiğimizden çok daha yaygındır.
2022'de bir ESA uzay aracı, Jüpiter'in uydusu Europa'ya
ve gizemli kırmızı yarıklarına daha yakından bakacak.
Buzu delip geçen radarlar bize bu tuhaf şekilde yaralanmış dünyanın
yüzeyinin altında yatanları gösterecek.
Astrobiyologlar, hayatın var olabileceği koşullar için her an uzayı tarıyor.
Bu arayış yakın çevremizle de sınırlı değil.
Asıl heyecan verici keşifler,
güneş sistemimizin dışında bizleri bekliyor.
Bunlar "Yaratılış Sütunları",
devasa gaz ve toz bulutları.
Bu toz bulutu, galaksimizde, Samanyolu'ndaki bir yıldız fabrikası.
Bu gibi büyüleyici yerlerde,
doğa milyarlarca yıldız üretiyor.
Bu yıldızların etrafında ise gezegenler,
sayıları belki yüz milyarı buluyor...
...ve o gezegenlerde ise ihtimaller var.
Hâlihazırda bulduğumuz gezegenlerden bazıları Dünya'dan çok daha yaşlı.
Dünya'nın iki katından bile daha yaşlı dünyalar var.
Bu gezegenlerde hayat varsa
bizden çok daha gelişmiş olmaları muhtemel.
Bu Kepler teleskobu.
Güneş sistemimizin ötesindeki bilinen gezegenlerin yarısından
fazlasını keşfetmiş, hayranlık verici bir gezegen avcısı.
Peki ama nasıl?
Kepler uzak yıldızlara olağanüstü bir hassasiyetle odaklanabiliyor
ve önlerinden bir şey geçtiğinde bunu tespit edebiliyor.
Yıldız ışığını çok ama çok az emen minicik noktalar.
Bu minik noktaların hepsi birer gezegen.
İşe koyulduktan yalnızca bir ay sonra Kepler her biri Jüpiter'den daha büyük
ilk dev gezegenlerini buldu.
Bulmak daha zor olsa da yavaşça ama kesin bir şekilde
Kepler sayısız küçük gezegen keşfetti.
Bunların arasında da ilk Dünya benzeri potansiyel gezegen vardı.
Daha da inanılmaz olanı, Kepler'in tüm bu gezegenleri
galaksinin yalnızca ufacık bir parçasını tarayarak bulmuş olması.
Yakın zamana kadar Kepler, Samanyolu'nun tam olarak aynı alanına odaklandı.
Bu alan gökyüzünün yalnızca yüzde ikisini kapsıyordu.
Bu küçük alanda, yabancı güneşlerin yörüngesinde binlerce gezegen tespit etti.
Bence böylece Carl Sagan'ın hayallerinden biri gerçekleşmişti.
Kepler yeni bir gezegenin kanıtlarını bulduğunda,
veriler Hawaii'deki astronomlara gönderiliyor.
Devasa teleskoplar Kepler'in bulgularını doğrulayabiliyor.
Doğrulamanın ardından,
teleskoplar daha ileri giderek uzay gezegenleri gözlemleyebiliyor.
120 ışık yılını aşkın bir mesafedeki
bu kırmızı nokta, insanlar tarafından görülmüş
ilk yabancı gezegen.
Boyut olarak Jüpiter'in neredeyse 13 katı
ve kendi güneşinin yörüngesinde dönüyor.
Her gün daha fazla uzak gezegene odaklanılıyor.
DOĞRULANDI
Teleskoplarımız daha akıllı ve güçlü hâle geldikçe,
küçük bir haleyle çevrelenmiş,
atmosferi olan
ve belki hayatın yeşerdiği bir habitata sahip bir gezegen bulma şansımız artıyor.
Lisa bu prosedürü iyi biliyor.
Aslında bu prosedürün kural kitabını yazmakla meşgul.
Işık bir gezegenin atmosferinden geçtiğinde,
izgesel bir parmak izi yaratıyor
ve hayatın temel maddelerine sahip olup olmadığını bize anlatıyor.
Uzay keşfinde yeni bir altın çağ yaşıyoruz.
Bir düzineden fazla uzay aracı hâlihazırda Mars'a gönderilmiş durumda.
Orada hayat varsa bulacağımız kesin.
Hayat için gerekli koşulları, evrenin neresine bakarsanız bakın bulabilirsiniz. Bizim de görme kabiliyetimiz geliştikçe
keşfetme ve öğrenme kabiliyetimiz de gelişiyor.
Messenger sondası Merkür'e yolculuk etti
ve yüzeyde donmuş suyla karşılaştı.
Juno uzay aracı 800.000 kilometre kat ederek Jüpiter'in yörüngesine girdi
ve fırtınalarla kaplı yüzeyinin derinliklerinde saklı
katı bir çekirdeği olma ihtimali taşıyan
gaz devinin gizemlerini açığa çıkarıyor.
Son olarak bir kuyruklu yıldıza inen uzay aracımız,
sistemimizden geçen kuyruklu yıldıza güneş etrafındaki uzun yolculuğunda eşlik etti.
İşte orada hayret verici bir şeyle,
insan hayatının olmazsa olmazı, oksijenle karşılaştık.
Son olarak bilim adamları, komşu bir güneş sisteminde
Dünya benzeri bir gezegen keşfetti.
Bu gezegene Proxima b adını verdik.
Dünyaya daha fazla benzeyemezdi.
Düşünün, çok yakında kıtalar, okyanuslar
ve belki de yabancı dünyalarda yaşamın ilk izlerini keşfedebiliriz.
Carl Sagan bizden bunu yapmamızı istedi.
İnsan emeği ve merak, bu evrendeki amacımızı
daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.
Dünya'nın avucundan kurtulup uzaya adımımızı attığımızda
tek vücut oluyor
ve tüm insanlığı temsil ediyoruz.
Uzaydaki yaşam mikroskobik olabilir; ya da belki Voyager'ı bulup
şişedeki mesajımızı
dinleyecek kadar zekidir.
"ORADA BİR YERDE, GÜNEŞ SİSTEMİMİZİN ÖTESİNDE,
MİLYARLARCA DÜNYA KEŞFEDİLMEYİ BEKLİYOR."
LISA KALTENEGGER
Dünya gezegenindeki çocuklardan selamlar.
...uzayın dünya dışı sakinlerine Kanada hükümeti
ve halkının selamlarını sunuyoruz.
GEORGE İÇİN...